แต่ กู เรียน แพทย์ ใน สยาม จะ ตั้ง ขึ้น มาก ว่า 30 ปี แล้ว แต่ การ สาธารณสุข ของ ประเทศ ยัง คง เป็น ปัญหา ใน ปี พุทธศักราช ๒๔๕๘ กรม สาธารณสุข ไทย จึง ร่วม มือ กับ มูล นิธิ ร็อค กี้ เฟล เล่อ เริ่ม โครง การ สำรวจ และ กลับ ราม โรค พยาธิ ปาก ขอ ที่ จังหวัด เชียงใหม่ เมื่อ สมเด็จ พระ บรม ราช ชนก ตัด สิน พระทัย จะ เรียน วิชา แพทย์ ใน ปี พุทธศักราช 2459 ท่าน ทรง สน พระทัย ด้าน การ สาธารณสุข ไม่ ยิ่ง หย่อน ไป กว่า กัน ส่ง เลือก เรียน ที่ มหาวิทยาลัย ฮาร์เวิร์ด ซึ่ง ขณะ นั้น มี หลัก สูตร ใหม่ คือ สาธารณสุข เมื่อ สำเร็จ การ ศึกษา ชั้น ปรี คลินิก ส่ง ภาพ
การ เรียน แพทย์ ชั่ว คราว เพื่อ ไป เรียน สาธารณสุข เป็น เวลา 1 ปี ที่ School For Health officer มหาวิทยาลัย ฮาร์เวิร์ด พร้อม กับ ทำ วิจัย ด้าน สุขาภิบาล ของ เมือง กลอสเตอร์ ชื่อ sanitary Survey of the city it was a Message uses นาย to you วัน ทรง ศึกษา ทุก แง่ ทุก มุม ของ เมือง มี ภาพ ถ่าย แสดง บ้าน เมือง ที่ สะอาด และ บริเวณ ที่ มี ท่อ ระบาย ของ เสีย ออก สู่ ทะเล มี แผนที่ ประกอบ อย่าง สมบูรณ์ การ ศึกษา ครั้ง นั้น ก็ ให้ เกิด ประโยชน์ ต่อ เมือง อย่าง ยิ่ง ใน เวลา ต่อ มา ขณะ ที่ ทรง ศึกษา อยู่ ทรง วาง แผน พัฒนา สาม ท่าน สุข ของ ประเทศ ไป
ด้วย โดย พระ ราชทาน ทุน ส่วน พระ องค์ แก่ นาย แพทย์ เฉลิม พรหม มาศ และ นาย แพทย์ สวัสดิ์ แดง สว่าง ให้ ไป เรียน สาธารณสุข ที่ มหา วิทยา ลัย จอห์น ช็อปกิ้น กระทั่ง กลับ มา ตั้ง คณะ สาธารณสุข ศาสตร์ แห่ง แรก ของ ประเทศ เป็น ผล สำเร็จ ใน ปี พุทธศักราช ๒๔๖๖ เกิด ความ ร่วม มือ ระหว่าง รัฐบาล ไทย กับ มูล นิธิ ร็อค กี้ เฟล เล่อ เรื่อง ปรับ ปรุง การ ศึกษา แพทยศาสตร์ สมเด็จ พระ บรม ราช ชนก ทรง ช่วย เหลือ ทุก ด้าน เพื่อ ให้ ข้อ ตก ลง เป็น ผล สำเร็จ หนึ่ง ใน ข้อ ตก ลง คือ การ สร้าง อาคาร ใน โรง พยาบาล ศิริราช เพิ่ม เติม เพื่อ ให้ เหมาะ
มี การ เป็น โรง เรียน แพทย์ ใน ฐานะ ประธาน บริหาร โรง พยาบาล ทรง วาง ผัง ไป ผู้ ป่วย ให้ ด้าน กว้าง ของ อาคาร อยู่ ใน แนว ตะวัน ออก และ ตะวัน ตก เพื่อ ที่ จะ เลี้ยง แบบ ร้อน ใน เวลา บ่าย ส่ง ขอ พระ ราชทาน เงิน จาก สมเด็จ พระ พัน วัส สา อัยยิกา เจ้า พระ ราชมารดา สร้าง ระบบ น้ำ ประปา ของ โรง พยาบาล ศิริราช สร้าง ท่อ ระบาย น้ำ เสีย ที่ ส่ง บาง ผัง ด้วย พระ องค์ เอง และ ให้ ปรับ ปรุง คุณภาพ น้ำ ก่อน ปล่อย ลง แม่ น้ำ เจ้าพระยา พระ ราชประสงค์ ที่ จะ พัฒนา งาน สาธารณสุข มี อย่าง ต่อ เนื่อง ซึ่ง วาง โครง การ ปรับ ปรุง โรง
พยาบาล วชิรพยาบาล ให้ เป็น ศูนย์ กลาง การ ศึกษา ของ กรม สาธารณสุข ทรง นิพนธ์ เรื่อง โรค ที่ บุก ครู ศิษย์ พิมพ์ ใน เอกสาร สาธารณสุข ฉบับ ที่ 1 ทรง ช่วย กรม สาธารณสุข ใน การ อบ รม ข้า ราชการ 2 ครั้ง ครั้ง แรก ทรง สอน วิชา ปฏิบัติ การ สุขาภิบาล ครั้ง ที่ และ ทรง ปาฐกถา เรื่อง ธาตุ ปัจจัย ใน การ สาธารณสุข และ เรื่อง คิด เป็น จำนวน ปาฐกถา เรื่อง คิด เป็น จำนวน ซึ่ง แสดง ให้ เห็น ความ สำคัญ ของ การ สาธารณสุข กล่าว คือ ถ้า ได้ จัด การ สาธารณะ สุข ดี แล้ว ความ เจ็บ ป่วย ของ พลเมือง กับ ลด น้อย ลง เพราะ มี หลาย โรค ที่ ควร
จะ ต้อง กัน ได้ ผู้ ที่ เจ็บ ป่วย ด้วย โรค เหล่า นี้ ต้อง เสีย กำลัง แรง งาน ต้อง เสีย ค่า รักษา พยาบาล เมื่อ นำ มา คิด เป็น จำนวน เงิน ทำ ให้ ประเทศ ชาติ ต้อง สูญ เสีย ทาง เศรษฐกิจ ไป ไม่ ใช่ น้อย ผล ของ การ วาง ราก ฐาน และ สนับสนุน งาน สาธารณสุข ใน ทุก ด้าน ของ สมเด็จ พระ บรม ราช ชนก แสดง ให้ เห็น ถึง สาย พระ เนตร ที่ กว้าง ไกล มอง เห็น ปัญหา ของ ประเทศ ใน ระดับ ฐาน ราก และ ตั้ง พระทัย มั่น ช่วย แก้ ปัญหา จน เป็น ผล สำเร็จ อัน เป็น คุณ ประโยชน์ ยิ่ง ทำ ให้ การ สาธารณสุข ของ ประเทศ ไทย เจริญ ก้าว หน้า ตราบ ปัจจุบัน ม.ค
